🏯 सिंहगड
पुण्याच्या नैऋत्येला सुमारे २८ किमी · 1,317 m
आधीचं नाव कोंढाणा, कौंडिण्य ऋषींच्या नावावरून
- १३२८: आठ महिन्यांच्या वेढ्यानंतर मुहम्मद बिन तुघलकाच्या ताब्यात
- १६७०: सिंहगडच्या लढाईत तानाजी मालुसरे यांनी परत जिंकला: "गड आला, पण सिंह गेला"
- ३ मार्च १७००: छत्रपती राजाराम यांचं किल्ल्यावर निधन
🥾 पायथ्यापासून सुमारे २.७ किमी चालत, किंवा वरपर्यंत रस्ता
संदर्भ 1
🏯 राजगड
पुण्याच्या नैऋत्येला सुमारे ६० किमी · 1,376 m
आधीचं नाव मुरुंबदेव; १६५४ पासून बांधकाम
- रायगडाआधी सुमारे २६ वर्षं मराठा राज्याची राजधानी
- २४ फेब्रुवारी १६७०: राजाराम यांचा जन्म इथे
🥾 इतका मोठा की एका दिवसात पाहून होत नाही; टाक्यांत वर्षभर पाणी
संदर्भ 1
🏯 तोरणा (प्रचंडगड)
वेल्ह्याच्या वर, पुण्याच्या नैऋत्येला सुमारे ५० किमी; पुणे जिल्ह्यातला सगळ्यात उंच डोंगरी किल्ला · 1,403 m
तेराव्या शतकातला असावा असं मानलं जातं
- शिवाजी महाराजांनी घेतलेल्या पहिल्या किल्ल्यांपैकी एक; इथे सापडलेलं सोनं राजगडाच्या बांधकामाला उपयोगी पडलं
🥾 सप्टेंबर ते डिसेंबर उत्तम; संध्याकाळी ५ पर्यंत खाली यावं लागतं
⚖️ शिवाजी महाराजांनी तोरणा घेतल्याचं वर्ष (१६४६, सोळाव्या वर्षी) "संदर्भ हवा" म्हणून नोंदलेलं आहे.
संदर्भ 1
🏯 पुरंदर
पुण्याच्या आग्नेयेला सुमारे ५० किमी, जुळा किल्ला वज्रगड · 1,374 m
१३५० मध्ये आणखी मजबूत केला
- १६६५: जयसिंगाचा वेढा; मुरारबाजी देशपांडे लढताना धारातीर्थी; पुरंदरच्या तहात २३ किल्ले दिले गेले
- संभाजी महाराजांचं जन्मस्थान
- १६ मार्च १८१८: इंग्रजांचा झेंडा फडकला
संदर्भ 1
🏯 शिवनेरी
जुन्नरजवळ, पुण्यापासून सुमारे ९० किमी
दख्खनहून कल्याणकडे जाणाऱ्या जुन्या व्यापारी मार्गावर पहारा
- १५९५: मालोजी भोसले यांना मिळाला
- १९ फेब्रुवारी १६३०: शिवाजी महाराजांचा जन्म इथे
🥾 सात दरवाज्यांमधून सोपी मुख्य वाट; लेण्याद्री लेणी जवळच
⚖️ दुसरा लेख ही जहागीर १५९६ ची सांगतो. शिवाजी महाराजांच्या जन्मतारखेबद्दलही अभ्यासकांत मतभेद आहेत.
संदर्भ 1
🏯 रायगड
महाडजवळ, रायगड जिल्हा · 820 m
१६५६–१६७४ दरम्यान बांधला
- ६ जून १६७४: शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक इथे, आणि रायगड राजधानी
🥾 सुमारे १,७३७ पायऱ्या, किंवा रोपवे; पायथ्याच्या पाचड गावात जिजाबाईंची समाधी
संदर्भ 1
🏯 लोहगड
लोणावळ्याजवळ, पुण्याच्या वायव्येला सुमारे ५२ किमी · 1,033 m
सुमारे दहाव्या शतकात पहिलं बांधकाम
- १६७० नंतर सुरतेच्या लुटीचा खजिना इथे; पुढे नाना फडणवीसांनी तलाव आणि बारव बांधली
🥾 जवळचं स्थानक मळवली; पावसाळ्यात वाट निसरडी
⚖️ एक लेख शिवाजी महाराजांनी लोहगड १६४८ मध्ये घेतला म्हणतो, दोन लेख १६५७ म्हणतात.
संदर्भ 1
🏯 विसापूर
लोहगडाशेजारी, मळवलीजवळ · 1,084 m
१७१३–१७२०, पहिले भट पेशवे बाळाजी विश्वनाथ यांनी
- ४ मार्च १८१८: इंग्रजांनी घेतला आणि इथून लोहगडावर तोफा डागल्या
🥾 तटबंदीवरून फिरायला सुमारे दोन तास
संदर्भ 1
🏯 तिकोना (वितंडगड)
मावळ, कामशेतजवळ
इथला खडकातला विहार सुमारे सातव्या-आठव्या शतकातला
- १६५७: शिवाजी महाराजांनी घेतला; १६६५: पुरंदरच्या तहात दिला
🥾 तिकोनापेठेपासून सुमारे एक तास; वर अतिशय उभ्या, अरुंद पायऱ्या
संदर्भ 1
🏯 तुंग (कठीणगड)
मावळ, तीन बाजूंनी पवना धरणाचं पाणी · 1,075 m
१६०० च्या आधी बांधलेला
- मावळच्या खोऱ्यांवर नजर ठेवणारा, २०० पेक्षा कमी सैनिकांचा किल्ला
🥾 तुंगवाडी किंवा तुंगीहून; सुमारे ३००–४०० मीटर चढण
संदर्भ 1
🏯 मल्हारगड
सासवडजवळ, पुण्यापासून सुमारे ३० किमी
१७७५: मराठ्यांनी बांधलेला शेवटचा किल्ला
- दिवे घाटावर नजर ठेवण्यासाठी पेशव्यांच्या सरदारांनी बांधला; मल्हारी (खंडोबा) यांच्या नावावरून
संदर्भ 1
🏯 कोरीगड
लोणावळ्याच्या दक्षिणेला सुमारे १८ किमी · 923 m
बहुधा १५०० पेक्षा जुना
- १४ मार्च १८१८: दारूगोळ्याचा साठा पेटवल्यानंतर इंग्रजांच्या ताब्यात
🥾 पेठ शहापूरहून सोपी चढण; वर सहा तोफा, सगळ्यात मोठी "लक्ष्मी तोफ"
संदर्भ 1